In het complexe Europese speelveld is de belangenbehartiging voor zzp’ers (vaak aangeduid als ‘independent professionals’ of ‘iPros’) verdeeld over verschillende niveaus. Omdat zzp’ers zowel onder ‘werkenden’ als onder ‘ondernemingen’ kunnen vallen, zie je belangenbehartigers op beide fronten.
Hieronder volgt een kort overzicht van de belangrijkste spelers binnen de EU-kaders:
1. Europees Niveau (Brussel)
Op Europees niveau zijn er twee grote koepels die direct lobbyen bij de Europese Commissie en het Europees Parlement:
- EFIP (European Forum of Independent Professionals): Dit is de belangrijkste specifieke stem voor zzp’ers in Europa. Het is een samenwerkingsverband van nationale organisaties (waaronder het Nederlandse PZO) dat zich richt op de erkenning van zelfstandigheid als legitieme werkvorm.
- SMEunited (voorheen UEAPME): De Europese koepel voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). Zij behartigen de belangen van de kleinste ondernemers (inclusief zzp’ers) binnen de Sociale Dialoog van de EU. Zij praten mee over wetgeving zoals de richtlijn voor platformwerkers.
2. Benelux & Nationaal Niveau (Nederlandse context)
In de Benelux-context vindt de afstemming vaak plaats via nationale koepels die nauw contact houden met hun Europese tegenhangers:
- VZN (Vereniging Zelfstandigen Nederland): Een belangrijke koepelorganisatie (waarin o.a. ZZP-Nederland en Zelfstandigen Bouw verenigd zijn). VZN focust op de positie van de zelfstandige in de “polder” en houdt toezicht op de implementatie van Europese richtlijnen in Nederlandse wetgeving.
- PZO (Platform Zelfstandige Ondernemers): PZO is lid van EFIP en is daarmee de directe schakel tussen de Nederlandse zzp’er en de lobby in Brussel.
- VNO-NCW & MKB-Nederland: Hoewel zij de bredere werkgeversbelangen behartigen, hebben zij via MKB-Nederland een sterke vinger in de pap bij SMEunited om de regeldruk voor kleine ondernemers (waaronder zzp’ers) te beperken.
Overzichtstabel Belangenbehartiging
| Niveau | Organisatie | Focus binnen EU-kaders |
| Europees | EFIP | Erkenning en rechten van zelfstandig professionals (iPros). |
| Europees | SMEunited | Belangen van het klein-MKB in de Europese Sociale Dialoog. |
| Nederland | VZN | Collectieve stem in de polder en vertaling EU-beleid. |
| Nederland | PZO | Directe vertegenwoordiging bij EFIP in Brussel. |
| Vakbonden | FNV / CNV | Belangen van zzp’ers aan de onderkant van de markt (arbeidsrecht). |
Let op: Veel EU-regelgeving (zoals de strijd tegen schijnzelfstandigheid) wordt door de Europese Commissie ingestoken vanuit de invalshoek ‘arbeidsomstandigheden’. Hierdoor spelen ook Europese vakbondskoepels zoals het ETUC (European Trade Union Confederation) een grote rol, al kijken zij vaak kritischer naar de groei van het aantal zelfstandigen.
